بسته بندی، علمی است میان رشته ای که از جمله این رشته ها می توان به طراحی صنعتی، گرافیک، چاپ و مهندسی صنایع اشاره نمود. در زمینه طراحی بسته بندی، استانداردهایی نیز تدوین گردیده که بسیاری از آنها مربوط به موقعیت های نظامی و لجستیک بوده و توسط مراکزی همچون US Navy و NAVSO ارائه گردیده اند. معمولا در بازار فروش، برای هربسته بندی می توان وظایفی همچون نگهداری از محصول، ارائه اطلاعات مربوط به محتوا و شناساندن کالای بسته بندی شده را در نظر گرفت. از جمله نمونه هایی از بسته بندی که در زمینه نگهداری مواد غذایی متداول گردیده اند، نمونه هایی هستند که با نام تجاری Tetra Pak و یا Tetra Brik شناخته شده اند که از نوع بسته بندی های چند لایه بوده و به منظور نگهداری طولانی مدت مواد غذایی در دمای محیط مورد استفاده واقع می شوند. به دلیل آب بندی کامل این نوع بسته بندی، استفاده از مواد نگهدارنده در ترکیب ماده خوراکی، الزامی نمی باشد که این امر امتیاز بزرگی برای این نوع پوشش بسته بندی از نظر صنایع غذایی محسوب می گردد.

 بدنه نگهدارنده، در بسته بندی تتراپک از جنس مقوای چندلایه بوده که ضمن ممانعت از ورود نور، نقش شاسی را نیز ایفا می کند. بر روی لایه های مقوایی، در داخل بسته بندی، یک لایه نازک از آلومینیوم، لمینیت گردیده که مانع از انتقال مواد آلاینده به داخل بسته بندی و نیز تبادل رطوبت بین مواد داخل بسته و فضای خارجی می گردد. تا اینجا، حداقل شرایط برای نگهداری موادغدایی تامین شده ولی جهت بالابردن مقاومت لایه آلومینیومی در برابر مواد غذایی اسیدی و نیز به منظور جلوگیری از تغییر طعم مواد خوراکی داخل ظرف، یک لایه نازک از پلاستیک پلی اتیلن(PE) که اصطلاحا فیلم پلی اتیلنه نامیده می شود، در داخلی ترین جدار ظرف و بر روی لایه آلومینیومی واقع می شود. آنچه که در ایران متداول است، استفاده از تکنیک چاپ افست جهت انتقال طرح گرافیکی بر روی شیت بسته بندی، و سپس اتصال لبه ها با سیستمی است که اصطلاحا دوخت جرقه ای نامیده می شود. نکته جالب توجه در برخی از نمونه های بسته بندی تتراپک، مکانیزم درپوش پیچی موجود بر روی آن است.

این در پوش پیچی که از چهار قطعه مجزا تشکیل گردیده است، دو عملکرد متفاوت را تواما انجام می دهد: پیچیدن و سوراخ کردن. سه قطعه از این مکانیزم، مشابه سایر نمونه های درپوش های پیچی هستند، بدین صورت که یک قطعه لوله ای شکل، بر روی بدنه ظرف، متصل شده و درپوش، ضمن حرکت چرخشی بر روی رزوه ها و حرکت به سمت پایین، نهایتا با مماس شدن مسیری حلقوی ازبالاترین سطح داخلی آن بر روی ضخامت دهانه بالایی قسمت لوله ای شکل متصل به بدنه، عمل آب بندی را انجام می دهد. یک باریکه حلقه ای شکل نیز، با اتصال به درپوش و ممانعت از چرخش آن، به جز در زمان گسستگی نقاط اتصال، عدم گشودگی قبلی درب بسته بندی را تضمین می نماید. جنس این قطعات از پلی پروپیلن(PP) بوده و جهت ایجاد براقیت و تردی مناسب جهت تمرکز تنش پیچشی در نقاط اتصال درپوش به باریکه حلقه ای شکل، که منجر به تسلیم و رسیدن به آستانه شکست و پارگی می گردد، به میزان اندکی می توان از پلی استایرن (PS) نیز در ماده مورد استفاده جهت تزریق قطعات درب، استفاده نمود. قطعه چهارم که به صورت لوله ای شکل بوده و در یک سو، دندانه های برنده ای دارد، دارای رزوه هایی با فواصلی بیش از فواصل رزوه های داخلی درپوش است. نتیجتا وقتی که برای نخستین بار، کاربر با چرخاندن درپوش پیچی به صورت پادساعتگرد نسبت به باز نمودن درب بسته بندی مبادرت می ورزد، قطعه چهارم نیز توسط زائده های بلندی که در داخل درپوش پیچی است، به سمت پایین، حرکت کرده و با سوراخ نمودن لایه آلومینیومی موجود بر روی بسته بندی(که پوشش مقوایی ندارد) درب بسته بندی را باز می نماید.

نام تتراپک Tetra pak برگرفته از نام شرکت سوئدی با همین نام است که نخستین بار در سال 1951 از این تکنووژی استفاده کرد. این شرکت زیر مجموعه ای از گروه صنعتی Tetra Laval است که علاوه بر تجهیزات بسته بندی، ماشین آلات بسته بندی و خطوط تولید مواد غذایی را نیز تولید می کند.

مقوله بسته بندی در بازاریابی محصولات مصرفی نقش کلیدی را ایفا می کند. از این رو می توان بسته بندی را از نظر تأثیرات احساسی که در مصرف کننده ایجاد می کند از سه دیدگاه بررسی کرد:
1- زیبایی شناسی
2- قابلیت استفاده
3- واکنش هایی که ایجاد می کند

همچنین در ادامه به بررسی بسته بندی های آن -لاین (on-line) می پردازیم که نمی توان آنها را با تمام حواس پنج گانه خود تجربه کرد. بسته بندی باید بتواند علاوه بر برآوردن نیازهای بازاریابی و تبلیغاتی انتظارات زیر را نیز تأمین کند:
1- گنجاندن و محافظت کردن از محصول
2- قابلیت استفاده (کارکرد مناسب)
3- متمایز جلوه دادن محصول در قفسه فروش
4- برانگیختن احساسات خریداران

همان طور که ذکر شد تأثیرات احساسی بسته بندی از سه دیدگاه قابل بررسی است (که می توان آنها را با نظر دونالد نورمن در مورد پردازش سه مرحله ای محصول نزدیک دانست)
1- زیبایی شناسی ظاهری (روند ناخودآگاه)
2- قابلیت استفاده مناسب و ایجاد لذت در استفاده (روند ناخود آگاه)
3- بازتاب های اجتماعی، تداعی تجربیات قبلی و تأثیرات شخصی (روند خودآگاه)

زیبایی شناسی:
روش باز کردن یک بسته بندی باید از ظاهر آن قابل درک باشد، از طرف دیگر بسته بندی باید دارای ظاهری مشخص و بدون ابهام باشد. به طور مثال برای برجسته کردن یک بسته در بین بسته های دیگر، می توان از رنگ های روشن استفاده کرد و اگر این انتخاب رنگ به اندازه کافی تحریک کننده باشد می تواند سبب ایجاد واکنشی قوی در خریدار شود.

در این زمینه باید در انتخاب رنگ ها دقت کافی داشت. به طور مثال استفاده از رنگ صورتی در هر نوع بسته بندی مطلوب نیست. همچنین طراحی شلوغ بسته بندی ها، ارائه اطلاعات بیش از حد بر روی بسته و استفاده زیاد از نمادهای طراحی، از اشتباهاتی است که می توان در طراحی بسته ها به آن اشاره کرد. بسته بندی های شرکت اپل به علت ظاهر ساده و تمیز آن نمونه ای قابل توجه در این زمینه محسوب می شوند.

قابلیت استفاده:
اگر یک بسته بندی نتواند کارکرد مناسبی را ارائه دهد و به شیوه مناسب خود باز شود، می توان آن طرح را شکست خورده دانست. مانند بسته های وکیوم شده قهوه یا سلفون های پیچیده شده به دور جعبه های سی دی که همه ما با آنها اشنا هستیم.

شنیدن داستان جالبی در این زمینه، خالی از لطف نیست. شخصی مسابقه ای را ترتیب داده بود که در آن شرکت کنندگان می بایست در زمانی که به آنها داده شده بود، لایه های سلفون کشیده شده بر روی تعداد زیادی از جعبه های سی دی را باز می کردند. با این که می توان نتیجه نهایی را حدس زد، باید به شما بگویم که نتیجه حاصل بسیار بدتر از آن چیزی است که تصورش را کنید. اکثر شرکت کنندگان تنها توانستند تعداد بسیار کمی از بسته ها را در زمان مسابقه که درحدود 5 دقیقه بود، باز کنند. نتایج نشان داده است، مشکلاتی که در باز کردن بعضی از بسته ها با آنها مواجهیم هم از نوع روانی است و هم از نوع فیزیکی.

پروفسور Bryce grutter موسس شرکت Metaphase Design Group ریشه این مشکلات را که بیشتر در بسته های مبهم و پیچیده وجود دارند، بر اساس موارد زیر تشریح کرده است:

1- نیاز به نیروی خارج از توان انسان (برای باز کردن بسته ها) نیروی مورد نیاز برای جدا کردن بسته ها از لایه نازک رویی، معمولا بیش از توان ما است. از طرفی سن بالای کاربر می تواند این مشکل را وخیم تر سازد. در سنینی که قوای بدنی کاهش یافته است، استفاده از قیچی یا سایر ابزار برای باز کردن بسته بندی ها می تواند مشکل دیگری محسوب شود.

2- فقدان دستورالعمل های تصویری بر روی بسته بندی ها در بعضی از بسته بندی ها با فقدان نشانه های بصری که شیوه و محل باز کردن بسته را نشان می دهد، روبرو هستیم. طراحان بسته بندی خود نازک ترین بخش بسته را می شناسند و در نتیجه می دانند که چطور می توان آن را به شیوه مناسب باز کرد اما مشکل اینجاست که آنها این اطلاعات را بر روی بسته بندی به نمایش نمی گذارند.

3- بسته بندی های پیچیده روش باز کردن یک بسته باید از ظاهر آن قابل درک باشد. به طوری که خریدار بتواند با نگاه اولیه به آن، طریقه و چگونگی باز کردن بسته را به راحتی متوجه شود.

4- نداشتن دستگیره پوسته بسته ها طوری طراحی شده اند که بتوان با گرفتن از یک طرف و کشیدن به سمت دیگر، آن را پاره کرد و به طور معمول این بسته ها فاقد دستگیره و محل مناسب برای گرفتن در دست هستند.

5- ظاهر نا مشخص برای 40 در صد از مردم اغلب بسته بندی ها به علت استفاده از رنگ های روشن و نداشتن کنتراست رنگی در طراحی جلد، ظاهری ناخوانا و نا مشخص دارند. همچنین توضیحاتی که روی بسته ها در مورد نحوه باز کردن بسته ها ارائه می شود، اگر ریز و نا خوانا باشد، این مشکل را مضاعف می کند.

6- صدمه زدن به خریدار به کاربردن قیچی، چاقو، درب بازکن یا کاتر برای باز کردن بسته ها اگر به خودی خود سبب صدمه رسانی به فرد نشود، باعث ایجاد لبه های تیز در جعبه ها و پلاستیک های بسته بندی می شود که موجب آسیب رساندن به خریداران است.

7- صدمه زدن به محصول بعد از پاره کردن و باز کردن بسته بندی، در نهایت محصول را از بسته خارج می کنیم. اما اگر مجبور باشیم این کار را با اعمال زور و توسط ابزار تیز انجام دهیم، در این صورت ممکن است به محصول درون بسته آسیب برسانیم.

8- دور ریختن برخی از بسته بندی ها با مشکلات و سختی هایی همراه است. این مشکلات اغلب در ارتباط با ابعاد بزرگ بسته بندی ها (مثل بسته بندی یک جاروبرقی) و مقاومت آنها در مقابل پارگی و ضربه است. از طرفی بسته بندی های پلاستیکی که غیر قابل بازیافت باشند، بعد از دور ریزی برای تمام ساکنین زمین مشکلی اساسی محسوب می شوند.

بازتاب و واکنش ها:
1- به طور کلی طراحی یک بسته بندی باید بتواند در ذهن خریدار تداعی کننده برند آن محصول باشد. هم چنین یک بسته بندی می تواند سبب تداعی برندهای دیگر در ذهن ما شود. هم چنین بعضی از برندها برای برانگیختن احساسات مشابه در خریداران، از بسته های برندهای معروف کپی برداری می کنند. می توان به بسته بندی های کوکاکولا به عنوان نمونه بارزی از این برندهای معروف اشاره کرد.

کوکا کولا نه تنها به عنوان معروف ترین برند برای نوشابه های کولا شناخته شده است، بلکه به عنوان یکی از مطرح ترین برندها در بین تمام محصولات به حساب می آید. در طراحی این برند از یک رنگ قرمز خاص در ترکیب با حروف سفید رنگ استفاده شده است که در تمام تبلیغات و بازاریابی هایش بارز و مشخص است. برخی از برندهای ارزان نوشابه ها برای ایجاد واکنش های مشابهی که برند کوکاکولا در خریداران برمی انگیزند، از آن کپی برداری کرده اند. این تأثیر گذاری تا جایی است که پس از گذشت ده ها سال از طراحی آن، این ترکیب خاص (ترکیب رنگ قرمز و حروف سفید) به نمادی برای معرفی و شناسایی انواع نوشابه های کولا تبدیل شده است.

همان طور که رنگ نارنجی برای نوشابه های sisi و فانتا رنگی منطقی و موجه به حساب می آید (طعم پرتقالی باید نارنجی باشد) کوکاکولا هم توانست رنگ قرمز را به عنوان نمادی برای شناسایی نوشابه های کولا در اذهان جا بیاندازد. بر این اساس برندهای ارزان قیمت دیگر هم می توانند با تقلید و اقتباس از عناصر طراحی برند معروف کوکا کولا از تأثیر آن برای جذب مشتریان بیشتری برای خود استفاده کنند.

2- طراحی بسته بندی می تواند احساسات خریداران را در دو جهت متفاوت هدایت کند: ایجاد حس لوکس بودن محصول و در مقابل آن، ایجاد حس کم ارزش بودن یک محصول.

به عنوان مثال بسته بندی های لوکس که ظاهر گران قیمتی دارند، می توانند تأثیر خوبی در خریداران داشته باشند و احساس خرید محصولی برتر و استثنایی را در آنان به وجود آورند. خریداران اغلب تمایل دارند که این بسته های لوکس را به دیگران نشان دهند و یا حتی آنها را به عنوان یادگاری نزد خود نگه دارند. ممکن است در اداره یا محل کار، بسته بندی یکی از محصولات شرکت اپل را روی میز در کنار وسایل خود قرار دهیم، فقط به این منظور که به دیگران نشان دهیم که صاحب یکی از محصولات این شرکت معتبر هستیم. احتمالا نمونه های بسیاری از این قبیل دیده اید. از طرف دیگر بسته بندی های نازیبا و ارزان نما می توانند به عنوان نقطه ضعف محسوب شوند.

اما قضیه تنها این نیست. محصولات ارزان قیمت که اغلب ظاهر نامرغوب و کم ارزشی دارند، در فروشگاه های بزرگ در قفسه ای پائین تر چیده می شوند که این کار به تصور منفی ما نسبت به این محصولات دامن می زند. گویا این کالا ها باید کم ارزش جلوه کنند.

بسته بندی مجازی، بسته بندی واقعی:
از موضوعات جالب دیگری که می توان در این زمینه به آن اشاره کرد اختلاف های موجود بین بسته بندی های مجازی و واقعی است. چه می شود اگر نتوانیم یک بسته بندی را با تمام حواس خود در ک کنیم؟

Randal frost در مقاله جالبی که در این زمینه منتشر کرده است، از حقیقتی صحبت می کند که آن را پذیرفته ایم. او عقیده دارد که جستجو در فروشگاه های واقعی (محیط های واقعی) و تماس نزدیک و چند حسی با محصول، از عوامل تأثیر گذار در خرید مشتریان از این مراکز محسوب می شود.

از طرف دیگر تصور می شود که با افزایش خریدهای اینترنتی، عقلانیت ما از احساسات ما پیشی گیرد. چرا که جستجو در اینترنت امکان بیشتری برای مقایسه محصولات با یکدیگر در اختیار ما قرار می دهد. گرچه در این نوع خرید امکان تماس نزدیک با محصول وجود ندارد. با این وجود آخرین تحقیقات در این زمینه حاکی از این است که خریداران اینترنتی نسبت به خریداران عادی بیشتر تحت تأثیر احساسات خود قرار می گیرند. آنها در خریدهایشان بیشتر اهل ریسک کردن هستند و کمتر به مارک و قیمت کالا توجه می کنند.

دکتر Colin Huang از دانشگاه شفیلد هالم انگلستان بر این عقیده است که می توان در بسته بندی هایی که شبیه نمونه های واقعی طراحی شده اند، هم انتظارات عقلانی خریداران را برآورده کرد و هم با تحریک احساسات مشتریان، در خرید آنها تأثیر گذاشت. او عقیده دارد که بسته بندی های اینترنتی هم می توانند به پای بسته بندی های واقعی برسند، برای این کار باید از طرفی اطلاعات مربوط به محصول و بسته را به طور مستقیم به خریدار منتقل کنیم و از طرف دیگر احساسات مشتری را به شیوه ای غیر مستقیم تحت تأثیر قرار دهیم.

او دریافته است که واکنش خریداران در این بازی تعامل گرا (خرید آنلاین) نسبت به خرید از فروشگاه هایی که محصولات مثل آجر روی هم چیده شده اند، بسیار قوی تر است. بر این اساس تأثیر ویژگی های ظاهری کالا در افراد بیشتر از زمانی است که خریدار محصول را به دست می گیرد و امتحان می کند. هوآنگ می گوید: من به طور شخصی ابتدا در فروشگاه های واقعی محصول را از نزدیک امتحان می کنم، سپس پشت میز کامپیوترم می نشینم و به مقایسه نمونه های اینترنتی آن، توضیحات و قیمت آن می پردازم. بیشترمردم و نه همه آنها به همین روش عمل می کنند.

بر این اساس هماهنگی نزدیکی بین خرید اینترنتی و آن لاین به وجود آمده است. همان طور که در فروشگاه های اینترنتی امروزه، تجربه کردن محصول و بسته بندی توسط خریداران، قبل از خرید اهمیت بسزایی پیدا کرده است، بسته بندی های اینترنتی هم در فروش های آن لاین نقش مهم تر و اساسی تری را ایفا می کنند. گر چه محصولاتی که نیازی به امتحان کردن و یا تست بسته بندی آن قبل از خرید حس نمی شود، بسیارند. خرید کتاب با تجربه موفق سایت آمازون از این گونه است.

تعریف طراحی فراگیر:
طراحی فراگیر به طراحی محصولات و محیط گفته می شود به گونه ای که بدون نیاز به سازگاری خاص و طراحی دوباره، برای اکثریت افراد جامعه قابل استفاده باشد. باید توجه داشت که طراحی فراگیر یک سبک طراحی نیست. هر جا که قرار است از یک محصول یا محیط به صورت عمومی استفاده شود طراحی می بایست بر طبق اصول طراحی فراگیر انجام گیرد.

واژه های لاتین Universal Design و Inclusive Design معادل های طراحی فراگیر هستند. گرایش های دیگری در طراحی وجود دارند که معمولا به اشتباه معادل با طراحی فراگیر در نظر گرفته می شوند مانند barrier-free، accessible design، Assistive technology. این گرایش های طراحی در زمینه طراحی برای افراد ناتوان متمرکز شده اند و در آنها اغلب به صورت جداگانه و ویژه برای افراد ناتوان طراحی صورت می گیرد (به طور مثال سطح شیب داری که به ورودی جداگانه ای غیر از ورودی اصلی منتهی می شود). اما در طراحی همگانی، طیف وسیع تری از راه حل ها در نظر گرفته می شود تا به همه کمک شود، نه فقط برای معلولان و افراد ناتوان.

بسته بندی یکی از مواردیست که همه افراد جامعه در طول روز به طور مداوم با آن در ارتباط هستند و وجود افراد با توانایی مختلف در جامعه که مهارت ها و تجربیات متفاوتی دارند لزوم توجه به این نکته را که بسته بندی باید به نحوی طراحی شود که با نیاز های مختلف افراد جامعه تطابق داشته باشد را بیش از پیش مشخص می کند.

در این مقاله سعی بر آن است که نقش طراحی فراگیر در بسته بندی مورد بررسی قرار گیرد. به عبارت دیگر تلاش بر آن است که به این نکته پی ببریم که تا چه حد یک بسته بندی می تواند به نیاز افراد مختلف جامعه با ویژگی ها و توانایی ها ی متفاوت پاسخ دهد.

مقوله بسته بندی محصولات غذایی از دیدگاه طراحی فراگیر را از جنبه های مختلف مانند خرید، انبار کردن، باز کردن، استفاده، بستن پس از مصرف و غیره می توان مورد مطالعه قرار داد که در جایگاه خود نیاز به بررسی و شناخت نیاز ها و توانایی های مصرف کنندگان دارد و نتایج به دست آمده می تواند به عنوان راهکار در طراحی بسته بندی محصولات به کار رود.

مراحل مختلفی که یک استفاده گر با یک بسته بندی در ارتباط است را می توان تفکیک نمود و هر مرحله را به صورت جداگانه تحلیل کرد که به صورت مرحله به مرحله در 8 قسمت می توان دسته بندی و مورد بررسی قرار داد:

1. خرید (شناسایی محصول و قابلیت حمل و نقل محصول)
2. انبار بسته بندی (انبار قبل از استفاده از محصول)
3. باز کردن بسته (قطعات، نحوه باز کردن، باز کردن راحت)
4. استفاده
5. بستن دوباره بسته
6. انبار بعد از استفاده
7. تفکیک پسماند (زباله)
8. دفع زباله

1. خرید:
خرید یک محصول را می توان در 2 بخش مورد بررسی قرار داد:
شناسایی بسته بندی محصول در فروشگاه: بررسی این مسئله که یک محتوای یک بسته به راحتی می تواند شناسایی شود در طراحی بسته بندی محصولات حائز اهمیت می باشد. زیرا وقتی فرد وارد یک فروشگاه می شود با سیل عظیمی از بسته ها با رنگ ها و اندازه های مختلف روبرو می شود.

گرافیک در بسته بندی می تواند مهم ترین عامل در شناسایی محتوای یک بسته می باشد که با کمک گرفتن از رنگ ها، فرم، بافت، گشتالت، سمبل ها و غیره می توان به شناسایی سریع تر محتوای یک بسته کمک نمود.

حمل ونقل و جابه جایی: توجه به شکل، وزن، اندازه و ایستایی بسته بندی محصولات نقش مهمی در حمل و نقل بسته پس از خرید محصول دارد.

2. انبار:
سهولت انبار کردن یک بسته بندی دومین موردیست که در طراحی باید به آن توجه نمود. توجه به این نکته که آیا روش انبار یک بسته برای همه قابل فهم و اجرا می باشد و اینکه یک محصول در حالتی که انبار شده قابل شناسایی است، حائز اهمیت می باشد.

3. باز کردن بسته بندی:
بازنمودن یک بسته را در سه بخش می توان مورد بررسی قرار داد.
محل باز کردن: برای بازکردن یک بسته بندی اول باید محل باز کردن آن پیدا شود لذا باید به این نکته توجه نمود که محل باز کردن بسته به نحوی مشخص شود که استفاده گر به راحتی بتواند آن را پیدا کند.
روش باز کردن: بسته بندی باید به نحوی طراحی شود که نحوه باز کردن آن برای استفاده قابل فهم باشد و یا در صورتی که از روش جدید در باز نمودن بسته استفاده می شود به صورت قابل درک (ترجیحا گرافیکی) بیان شود.
راحتی باز کردن: بسته به نحوی طراحی شود که افراد با ویژگی های آنتروپومتریکی و توانایی های جسمی مختلف به راحتی بتوانند آن را باز کنند.

4. استفاده:
استفاده از بسته بندی را در سه بخش به صورت تفکیک شده می توان ارزیابی نمود:
نگه داشتن: بسته بندی باید به راحتی در دست نگه داشته شود و ثبات لازم را از لحاظ مسائلی مانند نقطه ثقل، تعادل و استحکام داشته باشد.
روش استفاده: روش استفاده از بسته باید به راحتی قابل فهم باشد و در صورت نا آشنا بودن، روش استفاده به صورت واضح بیان شود.
قابلیت استفاده: بسته بندی باید به راحتی مورد استفاده قرار بگیرد. به عنوان مثال محتویات یک بسته به راحتی و به صورت کامل خارج شود و در صورت نیاز دوباره به داخل بسته برگردانده شود.

5. بسته بندی دوباره:
روش بسته بندی دوباره: توجه به این نکته که آیا روش بسته بندی دوباره برای یک محصول به آسانی قابل درک می باشد حائز اهمییت می باشد.
سهولت بسته بندی دوباره: بسته بندی باید به نحوی طراحی شود که به راحتی بتوان دوباره محصول را در بسته قرار داد.

6. انبار (انبار پس از باز کردن):
بسیاری از بسته بندی های موجود چندین بار مورد استفاده قرار می گیرند و هر بار پس از استفاده دوباره بسته بندی انبار می شود.
روش انبار: روش انبار کردن دوباره بسته بندی باید به راحتی قابل درک باشد و در صورت امکان به صورت واضح نشان داده شود.
سهولت انبار کردن: محصول باید به راحتی انبار شود و مسائلی از قبیل ایستایی، مقاومت لغزشی و غیره بسته پس از اینکه محتویات بسته خالی می شود مورد بررسی قرار بگیرد.

شناسایی: محصول باید پس انبار کردن به راحتی قابل شناسایی باشد. و بسته باید به نحوی باشد که در مدت زمان انبار کردن از کیفیت و خواص و مسائل بهداشتی محتویات آن محافظت نماید و از ترکیب شدن مواد دیگر با محتویات آن جلوگیری نماید.

7. تفکیک کردن:
بسته بندی ها باید به نحوی طراحی شوند که به راحتی قابل تفکیک باشند و نشانه ها و علائم مربوط به مواد آن واضح و قابل درک باشد و بدون هیچ خطری فرد بسته بندی را از هم تفکیک نماید.

8. دفع:
مواد بسته بندی باید به نحوی انتخاب شود که به راحتی و بدون خطر دفع یا بازیافت شوند و علائم مربوطه مربوط بر روی بسته درج شود.

مقدمه:در یک تقسیم بندى کلى، سه سطح اصلى مى توان براى هر کالا در نظر گرفت. اول خود کالاست که شامل خدماتی مشکل گشا یا فوایدی اساسى است که خریداران در هنگام خرید آن را انتظار دارند. در سطح بعدى طراحان کالا بر مبناى شالوده کالا، یک کالاى واقعى را به وجود مى آورند که بسته بندى در این سطح قرار مى گیرد. بسته بندى به همراه مواردى مثل طرح و نام تجارى و کیفیت به نحوى با هم ترکیب مى شوند که ارائه کننده فایده اصلى کالا باشند. آخرین سطحى که مورد توجه قرار مى گیرد مزایاى اضافى مثل خدمات پس از فروش، تضمین ها و نصب و شرایط تحویل است. بسته بندى سبب ساز اولین ارتباط مستقیم با مشترى است و تا حد زیادى وظیفه ارائه یک تصویر ذهنى مطلوب از کالا را به عهده دارد. از نظر روانى اولین برخورد و تصویرى که ما از اشخاص داریم مهم ترین تصویر و تعیین کننده ترین است. حتى در یادآورى اشخاص بعد از 20 سال، تصویر اولیه آنها به ذهن ما مى آید. این قاعده در مورد کالا هم صادق است.

بسته بندى:
آمارى 8000 ساله از بسته بندى در دست است که به صورت ظروف ساخته شده از حصیر و همچنین ظروف گلى و لعابى زمخت در بین النهرین و مصر کاربرد داشته است. در تعاریف جدید، بسته بندى به معنى ساخت و تعبیه و تهیه ظرفى است که سلامت کالاى مظروف یا محتواى خود را در فاصله زمانى بعد از تولید و در مراحل حمل و نقل و انباردارى و توزیع مصرف نهایى حذف کرده و از صدمات و خطرات احتمالى فیزیکى یا شیمیایى جلوگیرى مى کند.

به تعبیرى بسته بندى، چراغ قرمزى است در برابر توقف عابران جلوى ویترین خرده فروشى ها و به حق آن را به عنوان «فروشنده خاموش» مى شناسند. بسته بندى، چهره کالاست. چون مشترى از طریق بسته بندى محصول را شناسایى مى کند. بسته بندى پیام تولید کننده را به خریدار مى رساند و بین آنها ارتباط برقرار و اطلاع رسانى مى کند. بسته بندى به محصول شخصیت مى دهد و محافظت از کالا را دربرابر ضربه، رطوبت، شرایط اقلیمى، بوها، گازها، ارتعاش، میکرو ارگانیسم، فشار، متلاشى شدن و حشرات به عهده دارد. تعدادى از تئوریسین هاى بازاریابى از بسته بندى به عنوان پنجمین متغیر قابل کنترل بازار (در کنار محصول و قیمت و مکان و ترفیع) یاد مى کنند.

امروزه بسته بندى به عنوان یک صنعت در دنیا معرفى و مطرح مى شود و براى آن انواع مختلفى برمى شمارند: در بعضى موارد بسته بندى پس از مصرف شدن محتواى اصلى کاربرد مجدد پیدا مى کند یا اینکه پس از مصرف، دور ریخته مى شود. در تقسیم بندى هاى دیگر بسته بندى را از نظر مواد اولیه (چوبى، مقوایى، کیسه اى، پلاستیکى) از نظر محتوایى (میوه جات، لوازم خانگى) از نظر تکنولوژى تولید (بسته بندى وکیوم روکش پلى اتیلن...) و از نظر مراحل تولید (بسته بندى براى مصرف کننده مثل شامپو و لوازم بهداشتى و... بسته بندى براى حمل و نقل به منظور حفاظت و ایمنى... بسته بندى بزرگ صنعتى مثل استفاده از پالت) تقسیم بندى مى کنند.

ویژگى هاى بسته بندى مطلوب:
بسته بندى به عنوان یکى از ابزارهاى مهم بازاریابى شناخته مى شود و شرکت ها و دولت ها براى افزایش توان رقابتى خود در بازارهاى داخلى و خارجى از آن سود مى برند. امروزه از بسته بندى فقط براى محافظت از کالا استفاده نمى شود، بلکه براى آن نقش ها و مسؤولیت هاى زیادى قائلند. از جمله اینکه ارزش افزوده ایجاد کند و به خریدار پرستیژ و اطلاعات دهد. باید مشترى را جلب کند، جذابیت داشته باشد، شخصیت و شأن مشترى را حفظ کند و به مصرف کننده احترام بگذارد. فرهنگ و ارزش ها را در کشور هدف در نظر داشته باشد و از فرهنگى استفاده کند که براى مردم لذت بخش است. نوع و جنس مواد اولیه از نظر بهداشتى و ایمنى مناسب انتخاب شود و سلامتى در مورد مصرف را تضمین کند. گفتنى است نباید هزینه بسته بندى آنقدر زیاد باشد که بهاى فروش کالا را نسبت به کالاهاى مشابه غیر قابل رقابت کند. بسته بندی باید طورى طراحى شود که دسترسى به کالا راحت و به راحتى قابل حمل باشد، به خود کالا لطمه نزند و مطابق با استانداردها، مقررات بازار و کشور مورد نظر باشد.

مواد مصرفى، قابل بازیافت باشد، تولید پسماند نکند و به محیط زیست لطمه نزند (در کشور آلمان مدت هاست جنبشى به نام «تفکر سبز» براى کنترل بسته بندى در برابر آسیب به طبیعت به وجود آمده است). بسته بندى باید طورى باشد که قابلیت هدیه دادن را داشته و با شرایط آب و هوایى کشور مورد نظر همگون و هماهنگ باشد، اوزان کشور هدف را در نظر داشته باشد و فرهنگ و سلیقه و عادات خریداران در نظر گرفته شود و با ساختار بازار خرده فروشى سازگارى داشته و سطح درآمد و قدرت خرید مشتریان را در نظر داشته باشد. ترکیب صفات ظاهرى بسته تداعى کننده مشابهت و تلقین کننده کیفیت برتر و رنگ آمیزى و اشکال و خطوط و رنگ و طرح مبین خواص کالا باشد. مواد تشکیل دهنده کالا را اعلام و مخابره و آنالیز محصول را ذکر و نحوه مصرف رابیان کند. چنانچه خطراتى درمورد مصرف وجود دارد ذکر کند و شرایط نگهدارى و تاریخ مصرف و تاریخ تولید و قیمت و اندازه و حجم وزن و ارتفاع را بنویسد و به راحتى و با کمترین کوششى قابل رؤیت باشد.

طراحى بسته بندى:
به طور کلى در بسته بندى محصولات دو جنبه عمده زیر مورد توجه قرار مى گیرد:
1. کاربردى بودن
2. جذابیت

جنبه کاربردى بسته بندى، ناظر بر ویژگى هایى مثل حفاظت از محصول، سهولت استفاده از محصول و سهولت جابه جایى محصول است. جذابیت بسته بندى بر زیبایى شکل و رنگ و نوشتار آن دلالت مى کند.

طراح باید ابتدا تمام اطلاعات لازم درباره محصول، بازار، رقبا و کارفرما و... را به دست آورد. این اطلاعات شامل بودجه، زمان لازم براى انجام و اتمام کار و موضوعات فنى و مقررات قانونى و اهداف طراحى و استراتژى بازاریابى و خصوصیات برجسته محصول است که آن را از بقیه متمایز مى کند. طراح با مطالعه نشریات و گزارش هاى تخصصى و پرس و جو، از خرده فروشى ها و... به جمع آورى و تحقیق مى پردازد. وى باید بداند چه تعداد جعبه باید تولید شود و ماشین هاى موجود در چه شرایطى هستند. بالاترین سرعت مناسب تولید چیست و تناسب آن با تولید سالانه چگونه است؟ طراح بسته بندى باید با توجه به توان اقتصادى مصرف کنندگان، بسته بندى را طراحى کند. براى مثال براى خانواده هاى کم درآمد که وجه اقتصادى مهم است، در نظر گرفتن بسته بندى با توجه به سایر افراد خانواده مناسب تر است یا با توجه به تغییر الگو و سبک زندگى در بعضى جوامع که تعداد افراد خانواده کم مى شود ارائه بسته بندى هایى که نیاز دو نفر را تأمین کند مورد استقبال خواهد بود. طراح حرفه اى بسته بندى باید توان تحلیل دقیق خصوصیات فرهنگى کشورها و بازارهاى خرد و کلان را داشته و داراى ویژگى هاى خاصى باشد. وى علاوه بر اینکه باید درکى قوى از حجم و فرم داشته و باید گرافیست قابلى نیز باشد و در مورد تکنولوژى تولید و مواد مورد استفاده در صنعت بسته بندى، آگاهى کامل داشته باشد زیرا این آگاهى باعث ارائه طرح هاى عملى و اقتصادى و ابتکارى خواهد شد.

در طراحى بسته بندى باید به نکات زیر توجه کرد:
هویت مندى:
این اصل به قدرى مهم است که بیشتر شرکت ها سال ها طرح کالا را ثابت نگه مى دارند. چون طرح منحصر به فرد آن از لحاظ نام، مارک تجارى و ویژگى هاى طرح موجب تمایز محصول شرکت از رقبا مى شود و در حافظه بلندمدت مشتریان جاى گرفته مى گیرد. از این رو در طراحى اولیه باید دقت لازم را کرد تا بعدها نیاز به تغییر نباشد و خدشه اى بر ارتباط بصرى خریداران با محصول وارد نشود.

اجزا و حفاظت و دسترسى:
هدف اصلى از تهیه بسته، حفظ و نگهدارى خواص محصولات و دسترسى راحت به محتویات داخل بسته است. به علاوه هر یک از عوامل توزیع و مصرف نیز از بسته بندى انتظاراتى دارند،براى مثال خرده فروشان بسته بندى را نیاز دارند تا به راحتى در معرض دید و نمایش خریداران قرار گیرد و یا در اندازه هاى متفاوت باشد تا با قدرت خرید مشتریان گوناگون متناسب باشد. مصرف کنندگان نیز نوعى از بسته بندى را مى پسندند که به راحتى قابل حمل باشد و به راحتى به محتویات آن دسترسى پیدا کنند.

مقرون به صرفه بودن:
هزینه بسته بندى نباید قیمت تمام شده محصول را به حدى بالا ببرد که تعداد قابل توجهى از مشتریان از خرید محصول منصرف شوند.

طراحى گرافیکى بسته بندى:
گرافیک بسته بندى به سه موضوع اصلى فرم، رنگ و انتخاب خط مناسب مربوط مى شود. طراح در انتخاب این سه موضوع اصلى باید به تفاوت هاى فرهنگى بین جوامع و گروه هاى مختلف جامعه توجه کند، براى مثال بچه ها بیشتر از هر چیز به رنگ توجه مى کنند در صورتى که مردان بیشتر به شکل دقت مى کنند.

رنگ:
رنگ از دوران باستان مورد توجه و تحقیق بوده است. در عصر حاضر نیز رنگ در فرهنگ هاى مختلف داراى مفاهیم گوناگون است. به طور کلى مى توان گفت رنگ مشکى در سال هاى اخیر به دلیل عمیق بودن و خنثى بودن با اینکه سمبل اندوه است در بسیارى از بسته بندى هاى لوکس مانند عطریات و... استفاده مى شود که درواقع یک نوع حس اشرافى را القا مى کند. رنگ سفید احساس خنکى، معصومیت، صداقت و پاکى را القا کرده و به خصوص وقتى با رنگ آبى بیاید ترکیب مناسبى را ارائه مى کند. سبز آرام ترین رنگ هاست و در هیچ جهتى حرکت نمى کند و سمبل فرهنگ بورژوازى است که بى حرکتى را تداعى مى کند. در واقع سبز، امید زندگى است و آبى مملو از تفکر و جدیت است. سرخ علامت شادى، نیرو، قدرت مردانگى و تحرک است. هم جدیت و هم وقار و مهربانى را القا مى کند و هر چه تیره تر مى شود جدى تر و عمیق تر و جسمانى تر مى شود و در حالت صورتى رمانتیسم و خجالتى بودن را القا مى کند. نارنجى رنگى زنانه است که زندگى روحانى درونى را القا مى کند که هر چه تاریک تر مى شود بشر را بیشتر به سمت بى نهایت مى خواند. زرد پر سر و صداترین و خیره کننده ترین و پردوام ترین رنگ است و برخلاف آبى عمق را القا نمى کند. بنفش اندیشه اى متفکر و عرفانى و رازگونه را القا مى نماید.

فرم:
شکل های مکعب و چهارگوش به دلیل قابلیت نشان دادن مناسب ترین فرم بسته بندى است. همچنین این فرم در قفسه به راحتى کنار هم قرار مى گیرند. در طراحى فرم، اندازه نیز از اهمیت بالایى برخوردار است. مثلاً شیشه هاى کوچک عطر، احساس با ارزش بودن را القا مى کند.

طراحى خط:
یک طراح بسته بندى باید زوایه دید جامعى نسبت به خط داشته باشد که توانایى و تجربه چشم هایش در تشخیص این موضوع در نشریات و پوسترها و علائم خیابانى ناشى مى شود. هر نوع از بسته بندى، نوع خاصى از خطوط را طلب مى کند. مثلاً در جعبه هاى شیرینى و شکلات باید حروف نرم و کشیده استفاده شود تا حالتى باریک و زیبا داشته باشد. در جعبه هاى دیسک هاى کامپیوتر از حروف محکم استفاده مى شود که دوام را تداعى مى کند. در مورد محصولاتى که خواندن اطلاعات آنها ضرورى است مثلاً داروها، خوانا بودن حروف مهم است و در نهایت براى بچه ها انتخاب حروف درشت مطلوب تر است.

نتیجه:
اهمیت کار روى بسته بندى، بارها و بارها اثبات شده است. در مواردى، به خصوص آنجا که ارزش افزوده شرکت از راه بسته بندى ایجاد مى شود - مثل صنایعى که برپایه مونتاژ شکل مى گیرند - به صورت عینى، اثرات بسته بندى قابل رؤیت است. در مواردى پیش آمده که با به کار بردن شیرینگ براى کالایى که درشرکتى مونتاژ مى شده، تقاضا در ماه اول صددرصد افزایش یافته است.

اعتبارات:
بخش بسته بندی در کشور ایران از جمله بخش هایی از صنعت و خدمات است که هیچ اداره و بخش خاصی در دولت به طور مستقیم به امور آن نمی پردازد. از این جهت همواره نوعی جفا در حق این بخش روا می شود. در دعوای بودجه و یا هنگام تبیین استراتژی های خاص توسعه کشور، سهم مشخصی برای بخش بسته بندی کنار گذاشته نمی شود. اگر بودجه یا کمکی نیز برای توسعه بخش بسته بندی اختصاص یابد کسی نمی داند این بودجه را چگونه باید توزیع یا خرج کرد. زیرا بخش بسته بندی در کشور ما پراکنده و متنوع است.

تشکل های صنفی:
فقدان تشکل های صنفی مربوط به بسته بندی باعث غیر قابل دفاع شدن درخواست های بخش بسته بندی است. در واقع به دلیل نبود یک صدای رسا مانند یک انجمن یا اتحادیه صدای بخش بسته بندی آن طور که باید به گوش مسئولان نمی رسد. در روزگاری که گوش مسئولان برای شنیدن صدای غریبه ها سنگین است و فقط نجواهای آشنا را می شنود، برای رساندن صدایی که پیش از این شنیده نشده باید با صدای بلند صحبت کرد و این صدای بلند صدای یک تشکل صنفی آگاه و منسجم است.

با توجه به پراکندگی موضوعی بخش بسته بندی امکان ظهور یک تشکل کلی برای بسته بندی که هر یک از اعضای آن نماینده یک واحد صنعتی یا خدماتی باشند و در ضمن با یکدیگر نیز منافع مشترک داشته باشند به صفر نزدیک است. زیرا منافع صنفی بعضی از صنایع زیر مجموعه بخش بسته بندی اصلا در تضاد با یکدیگر است و یا حرف مشترکی با یکدیگر ندارند. برای مثال دغدغه ها و ایده آل های صنف کارتن نه تنها هیچ شباهتی به تمایلات بخش پلاستیک ندارد، بلکه در بعضی مسائل نیز در تضاد و رقابت با یکدیگر هستند. بهترین کار ایجاد تشکل های صنفی در صنوف و صنایع جزء است. مانند صنعت کارتن، صنعت تولید لفاف بسته بندی، صنایع چاپ لفاف بسته بندی، ماشین سازان بسته بندی، جعبه سازان، سازندگان ظروف پلاستیکی، فلزی یا شیشه ای و...

با تشکیل چنین تشکل هایی زمینه برای ایجاد یک کنفدراسیون یا تشکلی که اعضای آن نمایندگان تشکل های صنفی مربوط به بسته بندی باشند عملی تر خواهد بود. آن گاه چنین تشکلی به مسائلی کلی چون جذب اعتبارات کشوری، تقسیم منابع و امکانات، توسعه ارزش های افزوده و مسائلی شبیه آن خواهد پرداخت.

مدیریت:
در حال حاضر و با ساختارهای دولتی و صنفی کنونی امکان مدیریت بخش بسته بندی در کشور ایران وجود ندارد. بسته بندی در ایران هنوز در حد موج است و با آن که ضرورت آن کم و بیش در میان مدیران و عامه مردم جا افتاده، اما استراتژی مشخص و هدفمند برای آن تبیین نشده است. دولت به تنهایی و با ابزار و عوامل کنونی خود هرگز قادر نخواهد بود این موج را تحت کنترل درآورد. در حال حاضر بار این مسئولیت ناخواسته بر دوش مطبوعات تخصصی، چند موسسه و سازمان محدود دولتی و غیر دولتی و بعضی مدیران متخصص در چند واحد صنعتی مربوط به بسته بندی قرار دارد. مطبوعات تخصصی پتانسیل خوبی برای منظم کردن و تثبیت موج کنونی دارند که اگر دولت از آن استفاده کند می تواند از بسته بندی که در حال حاضر تنها به صورت یک موج است به عنوان عاملی درآمدزا و ارزآور بهره برداری کند. نباید از نظر دور داشت که بسته بندی به تدریج سهم بیشتری را در سبد هزینه خانوارهای ایرانی به خود اختصاص خواهد داد. البته این سهم به طور ناخواسته به وجود خواهد آمد. بنا بر این بخش بسته بندی نیازمند توسعه ای است که به کاهش هزینه های بسته بندی منجر شود. این مهم به دست نخواهد آمد مگر در دیدگاه برنامه ریزان توسعه بخش بسته بندی حداقل در وسعت منطقه ای مد نظر قرار گیرد تا هزینه تولید کاهش یافته و کیفیت آن نیز مورد قبول مصرف کننده قرار گیرد.

تنوع و پراکندگی:
از آن جا که بسته بندی یک پدیده نسبی است و موجودیت آن وابسته به وجود کالا می باشد، انتظار می رود تجمع واحدهای تولیدی در یک مکان منجر به ایجاد واحدهای مربوط به بسته بندی در آن مکان شود. بدین صورت به طور طبیعی استان هایی که بیشترین سهم تولید را دارند خود به خود سهم بیشتری از صنایع بسته بندی را به خود اختصاص داده اند. در این میان تولیدات غذایی به دلیل حجم بالای تولید و شرایط خاص حمل و نگهداری بخش زیادی از صنعت بسته بندی کشور را به خود مشغول کرده اند. صنایع کارتن سازی از جمله پراکنده ترین بخش بسته بندی است. از آن جا تولید کارتن کاری نسبتا ساده است و از طرفی حمل و نقل آن در مسیرهای دور چندان به صرفه نیست به طور عمومی واحدهای کارتن سازی تمرکز نداشته و در مناطقی احداث می شوند که به صنایع همان منطقه سرویس بدهند. گفته می شود بیش از چهار هزار واحد تبدیل ورق به کارتن در سراسر ایران پراکنده هستند که البته هنوز هیچ مرکزی حتی ماهنامه صنعت بسته بندی تاکنون قادر به جمع آوری آمار و مشخصات همه آنها نشده است. بسیاری از این واحدها بومی و محلی هستند و بعضی از آنها را حتی می توان در روستاها پیدا کرد.

تولید کیسه پلاستیکی یعنی آن چه که نزد عوام به سلفون، نایلون و نایلکس معروف است از دیگر مشاغل بخش بسته بندی است که بعد از کارتن دارای تنوع و پراکندگی زیادی است. مصرف روزافزون کیسه های پلاستیکی و رقابت آن با مصنوعات مشابه کاغذی و مقوایی این پراکندگی را در آینده بسیار بیشتر خواهد کرد.

هر چه ماشین آلات و روش های مورد استفاده برای تولید ملزومات بسته بندی پیچیده تر یا گران تر باشند به طور طبیعی گستردگی سرمایه گذاری و تعدد واحدهای تولیدی آنها کمتر است. از این رو واحدهای که به تولید ظروف پلاستیکی می پردازند نسبت به واحدهایی که ظروف مقوایی تولید می کنند محدودتر هستند.

میزان تولید، میزان مصرف، سرمایه اولیه و دانش فنی مورد نیاز باعث شده که کارتن سازی و تولید کیسه پلاستیکی بیشترین تعداد واحد مربوط به بسته بندی را به خود اختصاص دهد و در نقطه مقابل آن تولید لفاف های خاص چون BOPP یا CPP و ظروفی از جنس فلز و شیشه کمترین تعداد واحدهای تولیدی را در کشور داشته باشند. در این میان نمودار مصرف و کیفیت ظروف فلزی و شیشه ای به دلیل مقتضیات حمل و نقل از یکنواختی در سطح کشور برخوردار نیست.

این موضوع گاهی حتی به طور معکوس عمل کرده و نقش تعیین کننده در تولید دارد. یعنی تولیدکننده ای که از سازنده قوطی فلزی بسیار دور باشد هرگز به فکر تولید کالایی که باید در قوطی فلزی بسته بندی شود نمی افتد. این معضل اگر جلوی تولید را نگیرد به طور قطع تولیدکننده را مجبور به فله فروشی می کند. ابتدایی ترین دستورالعمل در خصوص برنامه ریزی برای بسته بندی کشور بررسی وضعیت تقسیم امکانات بسته بندی در سطح کشور است. در حال حاضر به دلیل مرکزنشینی بسیاری از سرمایه داران ایرانی بسیاری از صنایع از جمله صنایع بسته بندی در منطقه استان تهران قرار دارند. مسیر تهران تا قزوین در ادامه آن رشت و تبریز، محل فعالیت تعداد زیادی از واحدهای تولیدی مهم صنعت بسته بندی کشور است.

مناطق جنوب کشور با وجود برخورداری از تولید قابل توجه در بخش کشاورزی سهمی درخور از توزیع امکانات و سرمایه گذاری بسته بندی ندارند. البته نوع سرمایه گذاری بخش بسته بندی برای این منطقه با نیمه شمالی کشور تفاوت هایی دارد که همین امر باید مدیریت شود.

برخی ملزومات بسته بندی همچون فیلم BOPP به طور کلی در نیمه جنوبی کشور تولید نمی شوند این در حالی است که بخش عمده ای از مواد مصرفی آنها از جنوب کشور حمل می شود و در مقابل بخش اصلی بازار مصرف آنها نیز تنها در نیمه شمالی کشور است.

پرنام و نشان ترین منطقه کشور از نظر صنایع بسته بندی یک چهارم شمالی کشور است که شمال خراسان، استان های شمالی، تهران و شمال آذربایجان را شامل می شود. در مقابل کم نام و نشان ترین منطقه، جنوب شرقی کشور است که گویی به طور کلی فراموش شده و به حال خود رها شده است. منطقه شمال غرب کشور به دلیل همسایگی با کشور ترکیه از شتاب خوبی در پیشرفت بسته بندی برخوردار است. در مقابل منطقه شمال شرق کشور با توجه به داشتن امکانات تحقیقاتی وسیع تر، جذب سرمایه بیشتر و آب و هوای معتدل تر از روند کندی در توسعه بسته بندی برخوردار است. وضعیت کمی و کیفی بسته بندی در شمال شرقی کشور با قطبیت زعفران و امکانات کشاورزی در این منطقه همخوانی ندارد و به نظر می آید این منطقه از مزیت های نسبی خود که در بالا گفته شد به قدر کافی استفاده نکرده است. وجود برخی واحدهای صنعتی بزرگ مربوط به بسته بندی با مالکیت های غیرخصوصی یا مدیران غیرمالک در این منطقه تا حدی در توقف و یا کندی پیشرفت صنعت بسته بندی آن تأثیر داشته و دارد.

نکته مهم دیگر درباره کیفیت پراکندگی بخش بسته بندی در کشور مربوط به پایگاه های بسته بندی است. در خصوص کمیت و کیفیت پایگاه های بسته بندی به دلیل آمیخته بودن آنها با واحدهای تولیدی نمی توان اظهار نظر خاصی کرد. منظور از پایگاه های بسته بندی واحدهای خدماتی یا صنعتی است که تنها به عملیات بسته بندی می پردازند. چنین واحدهایی اگر تنها به قصد ارائه خدمات به تولیدکنندگان تأسیس شده باشند در مناطقی نزدیک به واحدهای تولیدی یا کشاورزی احداث می شوند و اگر محصولات را گرفته و پس از بسته بندی به نام خودشان به بازار عرضه کنند ممکن است کارگاه خود را در منطقه مصرف احداث کنند. البته این امر قطعی نیست. کیفیت و کمیت پراکندگی پایگاه های خدمات بسته بندی از جمله موارد بسیار مهم در توسعه بخش های تولیدی از جمله بخش کشاورزی است. در این مورد باید روی دولت حساب کرد. به عبارتی برنامه ریزی و راهبری این حوزه از صنعت بسته بندی تنها از نهادی عمومی بر می ا~ید. این نهاد می تواند دولت یا یک تشکل صنفی قوی باشد. در کشور هنوز سازماندهی برای توزیع خدمات بسته بندی صورت نگرفته و البته این کار نیازمند همگرایی بین طرف های ذی نفع است.

چاپ بسته بندی در ایران:
چاپ بسته بندی از جمله رشته هایی در صنف چاپ است که طی سال های اخیر توسعه کمی و کیفی خوبی داشته است. با این حال با وجود به خدمت گرفته شدن ماشین آلات پیشرفته هنوز درصد قابل توجهی از آثار چاپی بسته بندی قابل رقابت با نمونه های غربی خود نیستند. مطالعات ماهنامه صنعت بسته بندی نشان داده توسعه چاپ بسته بندی در سطح، بیشتر از عمق بوده است. به این معنی که بسیاری از سرمایه گذاران و به طور کلی نسل جدید صنعت چاپ کشور (چه از نظر سنی و چه سابقه در صنف) بیشتر به تهیه فن آوری جدید و توانایی های اسمی آن پرداخته اند. در حالی که ارکانی چون دانش، تجربه، اخلاق و وجدان صنفی، بازارشناسی و بسیاری عوامل مهم و تأثیر گذار که با اسکناس قابل معامله نیستند و با خط کش قابل اندازه گیری نمی باشند مورد توجه قرار نگرفته اند. این معضل اگر حل نشود عامل باخت سنگین صنعت چاپ ایران در آینده خواهد شد.

تعداد ماشین آلات چاپ فلکسو و روتوگراورهای مطابق با تکنولوژی روز در ایران آن قدر هست که بازار توقع داشته باشد حتی در بخش صادرات نیز رقابت با غرب با موانع مهمی برخورد نکند. همچنین نرخ و شتاب ورود تجهیزات چاپ لیبل و شرینک اسلیو در حدی است که می توان در طول یک سال شاهد تفاوت های قابل ملاحظه ای در بازار لیبل بود. با این حال نسبت پیشرفت های کیفی چاپ به میزان ماشین آلات و فن آوری های وارد شده به کشور نسبتی منطقی نیست.

چاپ شرینک اسلیو بارزترین مثال این عدم توازن است. بسیاری از دارندگان تجهیزات چاپ شرینک اسلیو به دلیل نداشتن اطلاعات کافی از مواد و سطوح چاپی مورد استفاده در این روش با مشکلات زیادی مواجه شده اند. بعضی خسارات زیادی به خود و بعضی به مشتریان خود زده اند. تمام اینها تنها به دلیل عدم درک صحیح از موضوعی به نام فن آوری است. یعنی این که بعضی فکر کرده اند با خرید یک سیستم پیشرفته کار تمام شده و سیستم خود همه کارها را انجام می دهد. درست مانند دورانی که اسکنرها تازه وارد حرفه لیتوگرافی ایران شده بودند و عده ای تصور می کردند ابزاری به نام اسکنر یا کامپیوتر به خودی خود می تواند برتری مطلق ایجاد کند. حدود یک دهه طول کشید تا این تفکر غلط به طور کامل از بین رفت و اکنون توانایی اپراتورها و کیفیت برخورد با مشتری در مراکز پیش از چاپ نقش تعیین کننده تری در بازار دارد.

اولین عامل عدم درک کافی از فن آوری های جدید احساس بی نیازی به مطالعه کتاب ها و مقالات تخصصی است که نزد مدیران بخش چاپ و بسته بندی کشور وجود دارد. عامل دوم در این مشکل نوع اطلاعاتی است که فروشندگان تجهیزات و فن آوری ها در اختیار خریداران می گذارند. ایشان عموما درباره خروجی سیستم صحبت می کنند و از بیان الزامات رسیدن به این خروجی اطلاعاتی نمی دهند و یا اصولا از آن اطلاعی ندارند. به خصوص در مواردی که طرح این مطالب هیچ سودی برای ایشان نداشته باشد.

در این میان آن چه که همچنان باعث عقب ماندگی و نرسیدن به توقعات کیفی مشتریان از چاپ است دوری از فرهنگ مشتری مداری، خودبزرگ بینی و کوچک انگاری عملی امر تحقیقات است. بازار برخوردهای بزن و دررو در بازار چاپ ایران به اندازه رشد تکنولوژیک آن رشد کرده است. بعضی از دست اندرکاران چاپ به توانایی های عجیبی در توجیه بی دقتی ها و کم کاری های خود دست یافته اند و مسائل حقوقی آن قدر پیچیده شده اند که توقف برای پیگیری دعوا ممکن است باعث بحران های سخت برای یکی از طرفین یا هر دو در بازار کار شود. بدین سان بسیاری از سفارشات آن طور که باید مورد مطالعه قرار نمی گیرند.

سازمان های ناظر یا موثر در چاپ در طول زمان گذشته هرگز آن طور که باید نتوانسته اند نظام موثر و پایداری که امنیت بازار چاپ را برای سفارش دهنده و مجری تامین کند پایه ریزی کنند. معدود دست اندرکاران چاپ که با وسواس و علاقه کار خود را انجام می دهند نیز اوضاع فعلی ناشناخته می مانند و متضرر می شوند زیرا مشتری دانش کافی برای تفکیک بد و خوب را ندارد.

سفارشات چاپی حوزه بسته بندی از حساسیت بسیار زیادی برخوردارند. چاپ از نظر سرمایه گذاری و هزینه تمام شده و یا پروسه تحقیقات و تولید برای بسیاری از تولیدکنندگان، موضوعی فرعی است و به آن به عنوان تکمیل کننده نگاه می کنند. با این حال بسیاری از اوقات سرنوشت تمام فعالیت های بخش تولید و فروش یک واحد تولیدی به میزان دقت و دلسوزی چاپخانه وابسته است. در این میان صنعت چاپ کشور دارای درجه بندی اعلام شده ای نیست تا سفارش دهنده بتواند به راحتی مجری پروژه چاپ خود را ارزیابی کند. در چنین وضعی همه چیز به هوش و تجربه و وجدان دوطرف باز می گردد که کم و زیاد هر کدام آن در هر یک از طرفین نتایج متفاوتی خواهد داشت. از طرفی مطالعات کارشناسی ماهنامه صنعت بسته بندی حکایت از این نکته دارد که درصد بسیار زیادی از کانون های تبلیغات و انتشارات که مدیریت یا اجرای پروژه های چاپی تولیدکنندگان را بر عهده می گیرند از فنون کار بی اطلاع هستند. متاسفانه دیده شده بعضی از طراحان یا مجریان پروژه های چاپی بسته بندی به طور کلی از الزامات طراحی یک جعبه در رابطه با امکانات برش و خط تا بی اطلاع هستند. در مواردی دیده شده که مجری پروژه حتی از تفاوت خروجی فایل آر جی بی با سی ام وای کی بی اطلاع است. آمار این معضل را به راحتی می توان از هر واحد فعال پیش از چاپ (لیتوگرافی) گرفت. زیرا واحدهای پیش از چاپ به خصوص نوع دیجیتالی آن مدت هاست که با معضلی به نام اصلاح فایل های مشتریان روبرو هستند. اصلاحاتی که اگر انجام نشود میلیون ها تومان خسارت ببار می آورد و لیتوگرافی را در عین بی گناهی درگیر خود می کند.

با این حال تفکرات مدیران شرکتهای سفارش دهنده مبین آن است که علاج این مشکل آن طور که چاپخانه داران می گویند در حذف واسطه ها یا ناظران چاپ نیست زیرا بسیاری از صاحبان اصلی سفارشات به هر دلیلی کانون تبلیغاتی یا ناظر چاپ منتخب خود را وکیل خود دانسته و برای انجام کارهای چاپی متفاوت خود علاقه ای به تماس مستقیم با چاپخانه ها یا سایر مراکز مربوطه دیگر ندارند. از طرفی اصولا واسطه گری در پروژه های چاپ امری پذیرفته شده و رو به توسعه در جهان است که ایران هم از همین سیر پیروی می کند. در این میان بحران های موجود در بازار صنف چاپ باعث شده در حال حاضر بعضی چاپخانه داران برای گرفتن سهم خود از بازار و اثبات توانایی خود در مدیریت پروژه های چاپی سفارش دهندگان به جای توسعه عمقی کارگاه خود، اقدام به سرمایه گذاری در خطوط پیش و پس خود کنند و به عبارتی توسعه در سطح را مد نظر قرار دهند. معدودی نیز اصولا واسطه های پروژه های چاپی هستند که با راه اندازی کارگاه کوچکی برای انجام بخشی از پروژه در کارگاه خود بقیه کار را نیز در کارگاه های دیگران به انجام می رسانند. این نوع آخر عموما در حوزه چاپ افست روی داده است.

در مجموع صنعت چاپ بسته بندی در ایران با داشتن امکانات مناسب که مطابق با تکنولوژی روز است هنوز اعتماد کافی جامعه تولیدی کشور را در رابطه با دقت، توانایی و به خصوص مشتری مداری به دست نیاورده است. از این رو است که واحدهای تولیدی کشور مدام در میان چاپخانه ها سرگردانند و بعضی دلالان نیز در این میان با دادن وعده های آنچنانی از این وضع سود می برند. بازنده اصلی این اوضاع خود چاپخانه داران هستند. زیرا صاحبان سفارش با وجود تکنولوژی پیشرفته موجود در کشور همواره به انجام سفارش خود در خارج از کشور فکر می کنند. با اندکی تغییر در قوانین و یا جهانی شدن، این افکار به سرعت تجسم می یابد و آن روز، روز خوبی برای صنعت چاپ کشور نخواهد بود.

بازرگانی مواد و ماشین آلات بسته بندی در ایران:
تهیه آمار از بخش های بازرگانی همواره کاری دشوار است. زیرا این بخش بر خلاف بخش های تولیدی استعداد زیادی برای تغییرات دارد.

هر ماه تعدادی واحد بازرگانی کار خود را در موضوعی آغاز می کنند و تعدادی دیگر دست از موضوع قبلی بازرگانی خود کشیده و به موضوعی دیگر روی می آورند. البته نمایندگان شرکت های بزرگ جهانی از این قاعده جدا هستند و پایداری و قدمت بیشتری دارند. از آن جا که بسته بندی نهالی نوپا در کشور ایران است و باز از آن جا که نرخ رشد و توسعه سریعی نیز دارد مورد توجه بسیاری از بازرگانان مواد و ماشین آلات قرار گرفته است. اکنون تهیه و عرضه مواد و تجهیزات بسته بندی بستری سودآور برای عده ای از تجار به نظر می آید.

اشتیاق تولیدکنندگان ایرانی برای به روز کردن تجهیزات تولید و به کارگیری مواد بهتر روز به روز بر آمار خرید و فروش در بخش بسته بندی می افزاید که سهم قابل توجهی از آن نیز متعلق به مواد و تجهیزات خارجی است. در این میان باید بین عرضه کنندگان محصولات خارجی تفاوت هایی قایل شد.

عده ای تنها به کار تجارت می پردازند و کسب و کار آنها فقط فروش و خدمات پس از فروش است. ایشان تمام تبلیغات و سیستم اداری خود را در جهت فروش کالای شرکت دیگری به کار می گیرند و اغلب نیز به نام شرکت های مرجع شناخته می شوند.

عده ای دیگر خود تولیدکننده مواد، ماشین آلات و لوازم بسته بندی هستند اما بنا به دلایلی خاص چون کنترل بازار مصرف یا سودآوری بیشتر اقدام به واردات کالاهای مشابه یا مکمل خود از خارج می کنند. در این دسته از واردکنندگان امکان انحراف از مسیر اصلی یعنی تولید داخلی وجود داشته و در صورتی که قدرت کنترل بازار مصرف را نداشته باشند بازار را به نفع کالای وارداتی از دست خواهند داد. ضمن آن که مرجع اصلی کالا نیز ممکن است پس از مدتی عهد و پیمان خود با این شرکت ها را با دلایلی ساختگی یا واقعی نقض کرده و خود به شکلی مستقل در داخل کشور به فعالیت ادامه دهد.

دسته سوم واحدهای تولیدی هستند که برای تامین نیازهای خود به طور مستقیم از خارج خرید می کنند. اما میزان خرید آنها به حدی است که به هر دلیل بخشی از کالای وارداتی را در داخل به فروش می رسانند. برای مثال می توان به یک شرکت نوشابه سازی داخلی اشاره کرد که چند سال پیش برای تامین نیاز خود مقداری درب بطری وارد کرد اما بخشی از آنها را در بازار مصرف به فروش رساند. بعضی از شرکت هایی که در این دسته قرار دارند اقدام به گرفتن نمایندگی شرکت مرجع می کنند و بدین سان ضمن آن که خیال خود را از تامین کالای مورد نیاز با قیمت مناسب راحت می کنند کنترل فروش و آمار مصرف آن کالای خاص در داخل کشور را نیز به دست می آورند

موج مخرب در بازرگانی مواد و ماشین آلات:
عطش دسترسی به فن آوری پیشرفته نزد تولیدکنندگان داخلی عرصه ای را برای برخی اشخاص منفعت طلب نیز فراهم کرده تا به لطف برخی جاذبه های کاذب نظیر دفتر و تشکیلات و ظاهر آراسته و نفوذ کلام یا بعضی سوابق کم اهمیت و یا بعضی روابط، دست خود را در تجارت وارد کرده و صنعت بسته بندی و چاپ کشور را به کلاسی برای تجربه کردن خود تبدیل کنند. بعضی از شرکت هایی که در ایران ادعای نمایندگی تولیدکنندگان اروپایی یا آسیایی را دارند نه تنها هیچ نوع نمایندگی رسمی در این رابطه ندارند بلکه حتی بخوبی شرکت مذکور را نمی شناسند. ایشان مانند بعضی آژانس های معاملات مسکن حتی موردی را که پیشنهاد می دهند ندیده اند و همپای خریدار با آن آشنا می شوند اما با انواع روش ها این موضوع را از خریدار پنهان نگه می دارند. در همین راستا به تدریج ورود نام های تجاری ناشناخته به صنایع کشور در حال افزایش است و از برخی نام های تجاری تنها یک محصول (دستگاه) در کشور یافت می شود.

جو فعلی در صنایع کشور که بسیاری حتی صنعتگران را به سوی بازرگانی محصولات خارجی کشانده باعث شده نکات مثبت بازرگانی خارجی یعنی ورود فن آوری مورد نیاز کشور و در ادامه آن رشد کیفی تولیدات ایرانی جای خود را به فعالیتی صرفا سودجویانه زیر نام بازرگانی دهد. پیروان این روند خود را در تجارت اقلامی که نیاز به دانش بالا و ارائه توضیحات فنی داشته باشد درگیر نمی کنند. به همین دلیل متاسفانه بازرگانی صنعتی بخش بسته بندی و چاپ کشور از نظر تجارت مواد و تجهیزات و فن آوری های مربوط به نمونه گیری، کالیبراسیون، لوازم آزمایشگاهی و امثال اینها فقیر است. در بازرگانی مربوط به بسته بندی و چاپ در ایران بسیاری به دنبال سوژه های آسان تر هستند و کسی روی موارد فوق که موجب توسعه در عمق می شوند کار نمی کند. به همین دلیل توسعه بیشتر در سطح انجام می شود که �

بازار مصرف امروزی، با توجه به حجم بالای تولید و مصرف، مصرف کنندگان و تولیدکنندگان و همه صاحبان صنعت را به طراحی سبز و دوست دار محیط زیست هدایت می کند. فعالیت هایی که تولید کنندگان و صاحبان نام های تجاری، در این زمینه انجام می دهند عبارتند از:
· کاهش مقدارزباله
· استفاده از محصولات با قابلیت بازیافت آسان
· میزان بیشتر بازیافت
· استفاده از مواد با منابع تجدید پذیر
· استفاده کمتر از بسته بندی

هفت اصل از جانب تولید کنندگان در زمینه تولید بسته بندی های دوست دار محیط زیست مطرح گردیده است:
· حذف بسته بندی در برخی اجناس و یا مواد غذایی
· کاهش بسته بندی مواد
· استفاده از بسته بندی های قابل استفاده مجدد
· قابل تجدید
· قابل بازیافت
· سود (سود اقتصادی - هدف نهایی پس انداز یا هزینه خنثی)
· آموزش

با وجود پیشرفت های علمی بسیار، هنوز تعداد مواد قابل بازیافت در دسترس برای بسته بندی محصول محدود و اندک است و مواد سنتی مورد استفاده در بسته بندی، از نظر میزان استفاده اکسیژن زیاد و رطوبت بالا، آلاینده های مهمی برای محیط زیست به شمار می روند. با این حال، با طراحی بهتر، مواد و متریال مناسب تر و برنامه ریزی های دقیق تر (به ویژه از جانب کشورهای عضو اکو) می توان به بسته بندی های دوست دار محیط زیست به عنوان جایگزینی برای بسته بندی های کنونی دست پیدا کرد. در کنار آن این نکته را نیز باید در نظر داشت که ارائه راه حل های سازگار با محیط زیست در زمینه بسته بندی های پایدار، باید هم راستا با حفظ کیفیت بالای محصول و بسته بندی آن باشد.

منابع قابل بازیافت:
محصولاتی با چرخه رشد کمتر از یک سال، باید قابلیت تبدیل به محصولات دیگر، استفاده مجدد و یا قابلیت بازگشت به خاک را داشته باشند (در مواد کامپوزیتی در ابتدا با کاهش میزان آب و دی اکسید کربن و بدون برجاگذاردن باقیمانده مواد در طی 45 تا 90 روز).

استفاده از منابع قابل استفاده چندین باره:
با توجه به اثرات گرم شدن کره زمین و کاهش منابع طبیعی، باید به دنبال راه هایی بود که میزان استفاده از منابع طبیعی را کاهش دهد و یا آن را قابل استفاده مجدد و یا قابلیت بازیافت تمام اجزای تجدید ناپذیر آن را داشته باشد.

بسته بندی های پلاستیکی با کیفیت بالا:
· HDPE HDPE (پلی اتیلن دانسیته بالا)
· LDPE LDPE (پلی اتیلن دانسیته پایین)
· PET (پلی استر)
· RPET RPET (پلی استر بازیافتی)
· PP (پلی پروپیلن)
· PS PS (پلی استایرن)

بسته بندی های پلاستیکی با کیفیت پایین تر:
· PVC پی وی سی (وینیل کلراید)
· PC (پلی کربنات)

جایگزین هایی جدید برای پلاستیک در صنعت بسته بندی:
بیوپلاستیک ها و فیبر-کامپوزیت ها گرچه ازجمله پلاستیک های دوست دار محیط زیست محسوب می شوند، در همه مواد نمی توانند جایگزین های مناسبی برای پلاستیک های کنونی باشند. به عنوان مثال PLA و برخی فیبرها در شرایط سرمای شدید و فریز کردن، بسیار شکننده و نامقاوم هستند و البته پیشترفت های چشم گیری در این زمینه در حال انجام می باشد.

انواع پلاستیک های پایدار و دوست دار محیط زیست:
· Polylactide Acid (PLA) Plastics
· Bagasse - Sugar Cane Pulp
· Palm Fiber
· Biomass Fiber Composite - AgroResin
· Reed Fiber - a Japanese Innovation
· PlasTerra - Biodegradable Plastic
. Polylactide Acid (PLA) Plastics

PLA که نوعی پلاستیک شفاف است که از مواد طبیعی ساخته شده است (مثل نشاسته ذرت).

 Bagasse (از فیبرهایی تشکیل شده که به رنگ طبیعی عاجی هستند. وقتی شیره نیشکر را از آن میگیرند ماده ای باقی می ماند که همان bagasse است.)

Palm Fiber (از مواد باقی مانده از روغن گیری خرما تولید می شود. این ماده بسیار شبیه bagasse می باشد و هر دوی این مواد برای تولید بسته بندی هایی نظیر ظروف یکبار مصرف مناسب می باشند.)

Biomass Fiber Composite - AgroResin (از مواد تجزیه پذیر و قابلیت کود شدن و تبدیل پذیری به مواد آلی برای مصارف کشاورزی biomass ساخته شده است و در واقع ریشه طبیعی دارد و مصارفی مشابه با palm fiber در صنعت بسته بندی دارد.)

Reed Fiber (فیبرهای برگرفته از ساقه های نی که رشد سریع و چشم گیری داستند. آنها می توانند به مواد آلی دیگر تبدیل شوند و به چرخه بازیافت مواد بازگردند. این مواد در مناطق ساحلی و کنار دریاها یا بستر رودخانه ها رشد پیدا می کنند. این مواد هیچ گونه ارزش خوراکی ای نداشتند و تنها برای تولید این نوع پلاستیک در ژاپن تولید می شوند.)

PlasTerra (یک نوع پلاستیک تجزیه پذیر است که از bioresinهای متفاوتی با قابلیت تجزیه زیاد مانند نشاسته،PLA، و سایر انواع فیبر تشکیل یافته است.)

نمونه هایی از بسته بندی های پایدار (sustainable packaging)

1. استفاده از مواد با قابلیت بازیافت بالا

طراحی بطری قابلیت بازیافت % 100

2. کاهش مواد شیمیایی و چسب ها در صنعت چاپ و همچنین اتصالات بسته بندی

 
لیبل های با جنبه های دکوراتیو بالا و کاهش و یا حذف مواد شیمیایی به ویژه چسب ها

3. افزایش دفعات استفاده از بسته بندی محصول:

استفاده از کیسه های پارچه ای با قابلیت استفاده مجدد به عنوان جایگزین کیسه های نایلونی

4. استفاده از عناصر طبیعی مانند فلز به عنوان یک ماده دوست دار محیط زیست با قابلیت بازیافت بالا:

5. بسته بندی خلاقه با مواد طبیعی

برگ های موز دارای خواص خوبی در صنعت مواد غذایی هستند آنها دارای یک سطح چرب ضخیم هستند که چربی و رطوبت مواد را به خوبی در خود ذخیره می دارند. همچنین این برگ ها نرم و منعطف هستند و از این رو می توانند در روش های مختلف بسته بندی شکل پذیر باشند. برای باز کردن بسته بندی هایی که با این برگ ها شکل گرفته اند به سادگی و به کمک یک سوراخ ساده می توان از آنها استفاده نمود.

6. بسته بندی به مثابه یک عامل بازدارنده آلودگی های محیط زیست

باتری ها یکی از آلوده کننده ترین محصولات تولید بشر می باشند و خطری که از آمیختگی این زباله های مرگ آفرین با سایر زباله های شهری پدید می آید بسیار شایع می باشد. از این رو دقت در نحوی توزیع، استفاده و دور ریختن باتری ها را می توان در روند طراحی ما طراحان بسیار پر اهمیت دانست.